مرتضی جهانبخش

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۱۱ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ – هم‌زمان با ادامه سرکوب سازمان‌یافته در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، فهرست اسامی جان‌باختگان تکمیل می‌شود — فهرستی که فعالان حقوق بشر آن را تنها نوک کوه یخ می‌دانند. نهادهای مستقل اعلام کرده‌اند که شمار واقعی جان‌باختگان به هزاران نفر می‌رسد و این فهرست، بخش بسیار محدودی از واقعیت تلخ یک بحران انسانی گسترده را بازتاب می‌دهد. هفته‌ها پس از آغاز اعتراضات سراسری علیه ساختار حاکم، گزارش‌ها از تشدید خشونت خیابانی، بازداشت‌های گسترده، ناپدیدسازی اجباری و استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان حکایت دارد. در این میان، تلاش برای ثبت و اعلام عمومی اسامی جان‌باختگان نه‌تنها به‌عنوان اقدامی نمادین، بلکه به‌عنوان یک ضرورت تاریخی و اجتماعی مورد تأکید فعالان و نهادهای حقوق بشر بوده است. ثبت اسامی؛ مقابله با فراموشی سازمان‌یافته بر اساس اطلاعات منتشرشده، «کانون حقوق بشر ایران» فهرستی شامل اسامی صدها تن از جان‌باختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ تهیه و منتشر کرده است. این اقدام با هدف مستندسازی وقایع، مقابله با فراموشی سازمان‌یافته و جلوگیری از تحریف واقعیت صورت گرفته است. ثبت عمومی اسامی جان‌باختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ به‌عنوان ابزار عدالت‌خواهی و مستندسازی جنایت‌ها اهمیت دارد. انتشار این فهرست‌ها می‌تواند به ایجاد پرونده‌های متکی بر شواهد واقعی کمک کند، روایات شاهدان عینی را تقویت کند و از تکرار این‌گونه سرکوب‌ها در آینده جلوگیری کند. فعالان حقوق بشر تأکید دارند که اعلام عمومی اسامی جان‌باختگان، حافظه جمعی جامعه را تقویت می‌کند؛ حافظه‌ای که ساختارهای قدرت با سانسور، تهدید و قطع ارتباطات می‌کوشند آن را از بین ببرند. به گفته آنان، حذف اسامی از روایت رسمی بخشی از یک سیاست هدفمند برای پاک‌کردن آثار سرکوب است. تجربه اعتراضات سال‌های گذشته نشان داده است که سکوت و عدم شفافیت باعث انکار مسئولیت و تداوم خشونت شده است. به همین دلیل، ثبت اسامی جان‌باختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ به‌عنوان اقدامی حیاتی برای مقابله با تحریف حقیقت مورد تأکید قرار گرفته است.